Lễ Động thổ là nghi lễ xin phép Thổ Công, Thổ Địa để được khởi công xây dựng, sửa chữa nhà cửa. "Đất có Thổ Công, sông có Hà Bá", việc làm lễ này giúp gia chủ tránh phạm kỵ, cầu mong quá trình thi công suôn sẻ, an toàn và ngôi nhà mới mang lại nhiều tài lộc.
1. Ý Nghĩa Của Lễ Cúng Động Thổ
Mỗi mảnh đất đều có các vị thần linh cai quản. Khi đào móng, xây dựng là đã động chạm đến long mạch, thổ địa. Vì vậy, lễ cúng động thổ là lời trình báo, xin phép các vị thần, đồng thời cầu siêu cho các vong linh (nếu có) trên mảnh đất đó dời đi nơi khác để việc xây dựng được thuận lợi.
2. Chọn Ngày Giờ Động Thổ
Việc chọn ngày lành tháng tốt, giờ hoàng đạo để động thổ là cực kỳ quan trọng. Phải xem tuổi của gia chủ có hợp năm nay không (không phạm Kim Lâu, Hoang Ốc, Tam Tai). Nếu tuổi gia chủ không hợp, có thể mượn tuổi người khác để làm lễ.
3. Chuẩn Bị Mâm Cúng Động Thổ
Lễ vật cúng động thổ cần trang trọng, đầy đủ:
- Bộ Tam Sên: 1 miếng thịt luộc (Thổ), 1 con tôm/cua luộc (Thủy), 1 trứng vịt luộc (Thiên).
- Gà luộc hoặc heo quay: Tùy điều kiện.
- Xôi gấc hoặc bánh chưng.
- Mâm ngũ quả: Tươi ngon, đẹp mắt.
- Hoa tươi, nhang, đèn (nến).
- Gạo, muối, nước, trà, rượu trắng.
- Giấy tiền vàng mã, sớ cúng động thổ.
- Một bao thuốc lá, một gói chè.
4. Văn Khấn Lễ Động Thổ
NAM MÔ A DI ĐÀ PHẬT! (3 lần)
Kính lạy:
- Hoàng thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
- Quan Đương niên Hành khiển, Tôn thần.
- Các ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại Vương.
- Ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa. Ngài Định phúc Táo quân. Các ngài Địa chúa Long mạch Tôn thần và tất cả các vị Thần linh cai quản trong khu vực này.
Hôm nay là ngày: ...... tháng ...... năm ...... (Âm lịch)
Tín chủ con là: ..............................................................................
Ngụ tại: ............................................................................................
Thành tâm sửa biện hương hoa lễ vật và các thứ cúng dâng bày ra trước án. Vì tín chủ con khởi tạo [xây nhà / sửa nhà / đào móng ...] ngôi dương cơ trụ trạch tại địa chỉ: ........................................................................................................
Nay chọn được ngày lành tháng tốt, kính cáo chư vị linh thần, cúi mong soi xét và cho phép được động thổ. Tín chủ con lòng thành lễ vật dâng lên trước án thành tâm kính mời: Ngài Kim Niên Đường Cai Thái Tuế Chí Đức Tôn Thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Định phúc Táo quân, các ngài Địa chúa Long mạch Tôn thần và tất cả các vị Thần linh cai quản trong khu vực này.
Cúi xin các Ngài giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, độ cho chúng con được vạn sự tốt lành, công việc hanh thông, chủ thợ được bình an, ngày tháng hưởng phần lợi lạc, âm phù dương trợ, sở cầu như ý, sở nguyện tòng tâm.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
5. Nghi Thức Cuốc Đất (Động Thổ)
Sau khi khấn xong, đợi hương tàn khoảng 2/3 thì hóa vàng mã.
- Với gia chủ tự động thổ: Cầm cuốc (đã buộc dây đỏ may mắn) đứng hướng về phía hướng đẹp (hướng Lộc Mã), cuốc 5-7 nhát xuống vị trí đã định sẵn để báo hiệu việc khởi công.
- Với người mượn tuổi: Người mượn tuổi sẽ thay gia chủ thực hiện toàn bộ nghi lễ dâng hương, khấn vái và cuốc đất. Trong lúc này, gia chủ nên lánh mặt đi nơi khác (cách xa khoảng 50m trở lên), đợi làm xong lễ mới quay về.