Giao thừa là thời khắc thiêng liêng chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Lễ cúng Giao thừa (lễ Trừ Tịch) là nghi thức quan trọng để tiễn đưa các vị thần năm cũ và nghênh đón vị thần năm mới. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết về văn khấn và cách chuẩn bị mâm cúng Giao thừa chuẩn nhất 2026.
1. Ý Nghĩa Của Lễ Cúng Giao Thừa
Theo tín ngưỡng dân gian Việt Nam, mỗi năm Thiên đình sẽ cử một vị đương niên hành khiển (Quan Hành Khiển) xuống cai quản hạ giới. Hết năm, vị thần này sẽ bàn giao công việc cho vị thần mới. Thời điểm bàn giao gọi là Giao thừa.
Lễ cúng Giao thừa mang ý nghĩa "tống cựu nghênh tân", trừ bỏ những điều xấu, xui xẻo của năm cũ và đón nhận những điều tốt lành, may mắn của năm mới. Đây cũng là dịp để con cháu mời ông bà tổ tiên về ăn Tết cùng gia đình.
2. Thời Gian Cúng Giao Thừa
Lễ cúng Giao thừa thường được tiến hành vào giờ Tý (từ 23 giờ đêm 30 Tết đến 1 giờ sáng mùng 1 Tết). Thời điểm tốt nhất là đúng 12 giờ đêm (0 giờ 0 phút).
Gia chủ nên chuẩn bị mọi thứ tươm tất trước thời điểm này để lễ cúng diễn ra trang trọng, tôn nghiêm.
3. Chuẩn Bị Mâm Cúng Giao Thừa
Theo phong tục truyền thống, lễ cúng Giao thừa gồm hai phần: cúng ngoài trời và cúng trong nhà.
3.1. Mâm Cúng Giao Thừa Ngoài Trời
Cúng ngoài trời là để đón các quan Hành khiển. Mâm lễ cần được bày ở nơi sạch sẽ, thoáng mát trước cửa nhà hoặc trên sân thượng.
- Gà trống luộc: Chọn gà trống tơ khỏe mạnh, mào cờ đỏ tươi. Gà luộc chín tới, da vàng căng bóng, miệng ngậm một bông hoa hồng đỏ.
- Xôi gấc hoặc bánh chưng: Xôi gấc đỏ tượng trưng cho vận đỏ cả năm.
- Mâm ngũ quả: Gồm 5 loại quả với màu sắc khác nhau, tượng trưng cho ngũ hành (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ).
- Hương, hoa, đèn, nến: 2 cây đèn cầy (hoặc nến), hương thơm.
- Trầu cau, rượu, trà, muối, gạo.
- Mũ cánh chuồn: Tùy theo năm mà sắm mũ và sớ cho phù hợp với quan Hành khiển của năm đó.
3.2. Mâm Cúng Giao Thừa Trong Nhà
Cúng trong nhà là lễ dâng lên Thổ Công và Gia Tiên. Mâm cỗ có thể là cỗ mặn hoặc cỗ ngọt tùy điều kiện gia đình.
- Mâm ngũ quả, hoa tươi.
- Bánh chưng, giò lụa.
- Gà luộc hoặc chân giò nấu măng.
- Bánh kẹo, mứt Tết.
- Tiền vàng, hương nến.
4. Văn Khấn Giao Thừa Chi Tiết
4.1. Văn Khấn Giao Thừa Ngoài Trời
NAM MÔ A DI ĐÀ PHẬT! (3 lần)
Kính lạy:
- Đức Đương lai hạ sinh Di Lặc Tôn Phật.
- Hoàng Thiên, Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
- Ngài Cựu Niên Đương cai Hành khiển.
- Ngài Đương niên Hành khiển năm [Năm] - [Tên Quan Hành Khiển].
- Các ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, Ngài Định phúc Táo quân, các ngài Long mạch Tài thần.
Nay là phút Giao thừa năm [Tên Năm Cũ] sang năm [Tên Năm Mới].
Tín chủ (chúng) con là: ............................................................
Ngụ tại: ............................................................................................
Phút thiêng liêng giao thừa vừa tới, năm cũ qua đi, đón mừng năm mới, tam dương khai thái, vạn tượng canh tân.
Nay ngài Thái Tuế tôn thần trên vâng lệnh Ngọc Hoàng Thượng đế, giám sát vạn dân, dưới bảo hộ sinh linh tảo trừ yêu nghiệt. Quan cũ về triều cửa khuyết, lưu phúc, lưu ân. Quan mới xuống thay, thể đức hiếu sinh, ban tài tiếp lộc.
Nhân buổi tân xuân, tín chủ (chúng) con thành tâm, sửa biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dàng Phật Thánh, dâng hiến tôn thần, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời: Ngài Cựu niên đương cai Hành khiển, Ngài Tân niên đương cai Thái Tuế chí đức tôn thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương, ngài bản xứ thần linh Thổ địa, ngài Định phúc Táo quân, các ngài Long mạch tài thần, các phương thần linh cai quản trong khu vực này.
Cúi xin: Giáng lâm trước án, thụ hưởng lễ vật.
Nguyện cho tín chủ: Minh niên khang thái, vạn sự tốt lành, bốn mùa tám tiết được chữ bình an, gia đạo hưng long thịnh vượng, bách ước giai hòa, con cháu nối đời hưởng vinh hoa phú quý.
Giãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Cẩn cáo! (Nam mô A Di Đà Phật! - 3 lần)
4.2. Văn Khấn Giao Thừa Trong Nhà
NAM MÔ A DI ĐÀ PHẬT! (3 lần)
Kính lạy:
- Đức Đương lai hạ sinh Di Lặc Tôn Phật.
- Hoàng thiên hậu Thổ chư vị Tôn thần.
- Ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần.
- Tổ tiên, Hiển khảo, Hiển tỷ, chư vị Hương linh (nội, ngoại).
Tín chủ (chúng) con là: ............................................................
Ngụ tại: ............................................................................................
Nay là giờ phút Giao thừa năm [Tên Năm Cũ] bước sang năm [Tên Năm Mới].
Tín chủ chúng con thành tâm sửa biện hương hoa vật phẩm, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dàng Phật Thánh, dâng hiến Tôn thần, tiến cúng Tổ tiên, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.
Xin kính mời chư vị Tôn thần, liệt vị Gia tiên, chư vị Hương linh giáng lâm trước án, thụ hưởng lễ vật.
Cúi xin chư vị phù hộ độ trì cho toàn gia chúng con bước sang năm mới vạn sự tốt lành, sức khỏe dồi dào, gia đạo hưng long, tài lộc như ý, sở cầu tòng tâm, sở nguyện tòng tính.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám.
Cẩn cáo! (Nam mô A Di Đà Phật! - 3 lần)
5. Những Lưu Ý Quan Trọng
- Nên thực hiện lễ cúng ngoài trời trước, sau đó mới vào nhà cúng gia tiên.
- Người làm lễ phải ăn mặc chỉnh tề, lịch sự, thái độ thành kính.
- Khi cúng nên mở cửa chính để đón khí vượng vào nhà.
- Tránh cãi vã, to tiếng, nói lời xui xẻo trong đêm Giao thừa.
- Sau khi hóa vàng, cả nhà có thể quây quần bên nhau ăn cỗ, chúc tết để lấy may.