Tảo mộ là phong tục đẹp của người Việt, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn". Hàng năm, cứ vào dịp cuối năm (tháng Chạp) hoặc tiết Thanh Minh (tháng 3 âm lịch), con cháu lại nô nức rủ nhau ra mộ sửa sang, thắp hương để tưởng nhớ ông bà tổ tiên.
1. Ý Nghĩa Của Lễ Tảo Mộ
"Tảo" là quét dọn, "Mộ" là nơi an nghỉ của người đã khuất. Tảo mộ là việc dọn dẹp cỏ dại, vun đắp lại nấm mồ cho sạch đẹp, khang trang.
- Tảo mộ cuối năm (Lễ Chạp): Thường diễn ra từ 20 đến 30 tháng Chạp. Đây là dịp con cháu mời gia tiên về ăn Tết cùng gia đình.
- Tết Thanh Minh: Là dịp đầu năm con cháu đi thăm mộ, cầu mong tổ tiên phù hộ cho năm mới bình an.
2. Chuẩn Bị Lễ Vật Tảo Mộ
Lễ vật cúng tảo mộ thường đơn giản, không cầu kỳ, chủ yếu là tấm lòng thành:
- Hương (nhang), đèn (nến).
- Hoa tươi (hoa cúc, hoa hồng trắng).
- Trầu cau, rượu, nước sạch.
- Trái cây tươi.
- Vàng mã (tiền âm phủ, quần áo giấy...).
- Có thể chuẩn bị thêm lễ mặn (xôi, gà, giò) hoặc lễ ngọt (bánh kẹo) đặt tại miếu thần linh (nếu có) hoặc miếu Thổ địa nơi nghĩa trang.
3. Văn Khấn Tảo Mộ
NAM MÔ A DI ĐÀ PHẬT! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hương linh: ............................................................
(Hôm nay là ngày ...... tháng ...... năm ......)
Tín chủ (chúng) con là: ..............................................................
Ngụ tại: ............................................................................................
Nhân dịp (Cuối năm / Tiết Thanh Minh), chúng con cùng toàn thể gia quyến, thành tâm sắm sửa hương hoa, lễ vật, dâng lên trước án mộ phần.
Kính lạy chư vị Thổ thần, Long Mạch, Tôn thần cai quản nơi nghĩa trang này. Kính lạy Hương linh ông bà tổ tiên.
Chúng con xin phép được sửa sang phần mộ, dọn dẹp cỏ cây, bồi đắp tôn tạo. Cúi xin vong linh chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù hộ độ trì cho con cháu mạnh khỏe, bình an, gia đạo hưng long, vạn sự tốt lành.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
4. Những Lưu Ý Khi Đi Tảo Mộ
- Khi đến nghĩa trang, cần làm lễ khấn Thần linh, Thổ địa cai quản khu vực đó trước, rồi mới đến phần mộ gia tiên.
- Không dẫm đạp, ngồi lên các ngôi mộ khác xung quanh.
- Phụ nữ có thai, người ốm yếu, trẻ em quá nhỏ hạn chế đi tảo mộ (do nơi nghĩa trang âm khí nặng).
- Khi về nhà nên hơ lửa hoặc tắm nước gừng để xua tan hàn khí.